Γατάκια, σκυλάκια – ζωγραφιστά, kawaii χαρακτήρες, ροζ δωμάτια, λούτρινα, μονόκεροι και glitter, σε μία έκθεση που προσπαθεί να εξηγήσει γιατί το “cute” μας κάνει να χαμογελάμε και να το αγοράζουμε.
Μπορεί ένα βλέμμα από δύο τεράστια μάτια να κατεβάσει τις άμυνές μας; Γιατί θέλουμε πάντα να αγκαλιάσουμε ένα λούτρινο; Και πώς κατέληξε το ροζ χρώμα να κουβαλάει τόσους συμβολισμούς; Η νέα έκθεση του Louvre-Lens αντιμετωπίζει το “cuteness” πολύ σοβαρό, χωρίς να αφαιρεί τίποτα από τη χαρά του.
Καταρχάς, το Louvre-Lens είναι το παραρτήμα του Μουσείου του Λούβρου στην πόλη Lens της βόρειας Γαλλίας, και η νέα του έκθεση, “So Cute! The Art of Happiness”, συγκεντρώνει περισσότερα από 300 έργα και αντικείμενα, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, για να παρακολουθήσει την ιστορία της «χαριτωμενιάς».
Ζωγραφική, γλυπτική, φωτογραφία, κινηματογράφος, εγκαταστάσεις, παιχνίδια και αντικείμενα του design και της μόδας, συνομιλούν − με πλατιά χαμόγελα, για να δώσουν απαντήσεις που αποδεικνύονται λιγότερο αθώες απ’ όσο φανταζόμαστε.
Από τις αιγυπτιακές γάτες στα Labubu
Οι επιμελήτριες Annabelle Ténèze και Émilie Girard φέρνουν σε διάλογο αντικείμενα και εικόνες που απέχουν αιώνες μεταξύ τους. Αρχαίες αναπαραστάσεις γατών και μωρών συναντούν έργα σύγχρονης τέχνης, φωτογραφίες κατοικίδιων, χαρακτήρες της pop κουλτούρας και αντικείμενα που θα μπορούσαν άνετα να βρίσκονται σε ένα πολύ καλό TikTok unboxing.
Η έκθεση δεν προσπαθεί να ορίσει το cuteness ως μία σταθερή αισθητική. Αντίθετα, δείχνει πώς αλλάζει ανάλογα με την εποχή, τη χώρα και το βλέμμα εκείνου που το παρατηρεί. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν τρυφερό μπορεί σήμερα να δείχνει παράξενο, ενώ κάτι που δημιουργήθηκε ως παιδικό παιχνίδι μπορεί να εξελιχθεί σε συλλεκτικό αντικείμενο και παγκόσμιο trend.
Ξεχωριστή θέση έχει το ιαπωνικό kawaii, πολύ πριν γεμίσει η καθημερινότητά μας με μασκότ και merchandise. Μεγάλα κεφάλια, στρογγυλεμένες φόρμες, έντονα μάτια και απαλά χρώματα δημιούργησαν μια οπτική γλώσσα που πέρασε από τα manga στη μόδα, τη διαφήμιση και τη σύγχρονη τέχνη. Δίπλα της παρουσιάζεται και η κουλτούρα του cuteness στη Νότια Κορέα, ενώ χαρακτήρες όπως τα Labubu αποδεικνύουν ότι το χαριτωμένο δεν χρειάζεται πλέον να είναι άψογο ή καλοαναθρεμμένο. Μπορεί να έχει δόντια και ύποπτο χαμόγελο.
Όταν το cute δεν σημαίνει και αθώο
Η έκθεση δεν μένει στη γλυκιά πλευρά της ιστορίας. Εξετάζει πώς οι ίδιοι οπτικοί κώδικες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να πουλήσουν προϊόντα, να μεταφέρουν πολιτικά μηνύματα, να εξωραΐσουν δύσκολες εικόνες ή να επηρεάσουν το κοινό. To πιο πρόσφατο παράδειγμα μάς το έδωσε η Meta, αυτή την εβδομάδα.
Τα λούτρινα παρουσιάζονται ως παιδικοί σύντροφοι, αλλά και ως εργαλεία με τα οποία οι καλλιτέχνες μιλούν για τη μνήμη, την ευαλωτότητα και την απώλεια. Το ροζ αποκτά τη δική του ιστορική διαδρομή, ενώ το glitter και η drag αισθητική εισβάλλουν σε γνώριμα έργα του Λούβρου, κάνοντάς τα φωτεινότερα, πιο camp και πολύ λιγότερο υπάκουα.
Το cuteness, τελικά, μπορεί να μας παρηγορεί, αλλά μπορεί και να μας πείθει. Μπορεί να γεννά την ανάγκη να προστατεύσουμε κάτι και, σχεδόν ταυτόχρονα, την ανάγκη να το αποκτήσουμε.
Ροζ, ροζ και πάλι ροζ
Ο αρχιτέκτονας και σκηνογράφος Mathis Boucher σχεδίασε την έκθεση σαν έναν κόσμο ανάμεσα σε παραμύθι και video game. Η είσοδος είναι στρογγυλεμένη και ροζ, ενώ η διαδρομή συνεχίζεται μέσα από καμπύλες επιφάνειες, καθρέφτες, γούνινες υφές, bouclé και χαλιά. Για τις ανάγκες της έκθεσης δημιουργήθηκε ακόμη και ειδική απόχρωση, με το όνομα Louvre-Lens Pink.
Οι επισκέπτες δεν καλούνται απλώς να κοιτάξουν. Μια τεράστια «ρόδα συναισθημάτων», διαδραστικές λεζάντες, ένας kawaii ξεναγός που ονομάζεται Momo, μια βιβλιοθήκη manga και η πολυαισθητηριακή αίθουσα Symphony of Emotions μετατρέπουν την επίσκεψη σε παιχνίδι. Στο τέλος, το κοινό ψηφίζει το έργο που του προκάλεσε το εντονότερο συναίσθημα.
Πίσω από το ροζ όνειρο υπάρχει και μία ωραία λεπτομέρεια: Σχεδόν το 90% των προθηκών και το 80% του συστήματος ανάρτησης προέρχονται από το πρόγραμμα επαναχρησιμοποίησης του μουσείου.
Η “So Cute! The Art of Happiness” παρουσιάζεται στο Louvre-Lens έως τις 18 Ιανουαρίου 2027 – σίγουρα η πιo (δεν θα πρωτοτυπήσω) cute αφορμή να πας Γαλλία τα Χριστούγεννα.
