Ένα σινεμά στην Ολλανδία δοκιμάζει την ύπνωση για να δώσει στους θεατές την ευκαιρία να ανακαλύψουν ξανά τις αγαπημένες τους κινηματογραφικές ιστορίες.
Το να παρακολουθείς το The Matrix για πρώτη φορά είναι μια εμπειρία που δύσκολα επαναλαμβάνεται. Ή μήπως όχι; Μια αλυσίδα κινηματογράφων στην Ολλανδία πιστεύει ότι η ύπνωση μπορεί να μας προσφέρει μια δεύτερη ευκαιρία να ζήσουμε την ίδια ταινία σαν να την ανακαλύπτουμε για πρώτη φορά. Η κινηματογραφική αλυσίδα Pathé επιχειρεί να δοκιμάσει αυτή την ιδέα στις 9 Νοεμβρίου, στον κινηματογράφο Buitenhof, στη Χάγη. Το πείραμα, με την ονομασία REWIND, θα συμμετάσχουν 30 σινεφίλ, καθώς και ο υπνοθεραπευτής Victor Kraemer, ο οποίος ασκεί το συγκεκριμένο επάγγελμα για περισσότερα από 30 χρόνια.
Οι συμμετέχοντες θα κάνουν αρχικά ατομικές συνεδρίες ύπνωσης μέσω διαδικτύου και στη συνέχεια θα ακολουθήσει ακόμη μία συνεδρία, ακριβώς πριν από την προβολή της ταινίας. Οι επιλογές είναι τέσσερις: The Matrix, Se7en, La La Land και Interstellar. Η Pathé θα επιλέξει ποια ταινία θα προβληθεί με βάση τις προτιμήσεις των συμμετεχόντων, ελπίζοντας ότι η ύπνωση θα καταφέρει να κάνει μια ήδη γνώριμη κινηματογραφική ιστορία να μοιάζει ολοκαίνουρια.
«Ποιος δεν θα ήθελε να δει την αγαπημένη του ταινία ξανά, σαν να είναι η πρώτη φορά;», δήλωσε η εκπρόσωπος της Pathé, Imke van Schaaijk. Πολλοί πιθανότατα θα ήθελαν να δοκιμάσουν κάτι τέτοιο. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν θα καταφέρουν πράγματι να ξεχάσουν όσα ήδη γνωρίζουν. Η Pathé δεν εγγυάται ότι το πείραμα θα πετύχει, ενώ δεν υπάρχει κάποια επιστημονικά καθιερωμένη μέθοδος που να μπορεί να διαγράψει από τη μνήμη μας ολόκληρη την υπόθεση μιας ταινίας.
Μπορεί πράγματι η ύπνωση να μας κάνει να ξεχάσουμε μια ταινία;
Υπάρχει, πάντως, ενδιαφέρουσα επιστημονική έρευνα γύρω από το συγκεκριμένο θέμα. Μια μελέτη του 2008, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuron, έβαλε τους συμμετέχοντες να παρακολουθήσουν μια ταινία και να επιστρέψουν μία εβδομάδα αργότερα για μια συνεδρία ύπνωσης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ήταν ιδιαίτερα επιρρεπείς στη μεταϋπνωτική αμνησία μπορούσαν να ανακαλέσουν λιγότερες λεπτομέρειες από την ταινία, αφού τους δόθηκε η σχετική υποβολή να ξεχάσουν όσα είχαν παρακολουθήσει. Όταν, όμως, οι ερευνητές τούς έδωσαν ένα συγκεκριμένο ερέθισμα για να θυμηθούν, η ικανότητά τους να ανακαλέσουν τις πληροφορίες βελτιώθηκε.
Με άλλα λόγια, κανείς δεν ξέχασε πραγματικά την ταινία. Η ύπνωση φαίνεται ότι έκανε προσωρινά ορισμένες λεπτομέρειες πιο δύσκολες στην ανάκληση, και αυτό συνέβη μόνο σε άτομα που ανταποκρίνονταν ιδιαίτερα στην ύπνωση. Το αν κάτι τέτοιο θα μπορούσε να λειτουργήσει σε κάποιον που έχει δει το Interstellar έξι φορές παραμένει ένα εντελώς διαφορετικό ερώτημα.
Μήπως τελικά είναι καλύτερο να γνωρίζουμε ήδη το τέλος;
Υπάρχει, επίσης, έρευνα που υποστηρίζει ότι το να γνωρίζουμε εκ των προτέρων το τέλος μιας ιστορίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα απολαύσουμε λιγότερο την εμπειρία. Οι ψυχολόγοι Nicholas Christenfeld και Jonathan Leavitt από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες απολάμβαναν περισσότερο ορισμένες σύντομες ιστορίες όταν γνώριζαν από πριν την κατάληξή τους.
Τα πειράματα αφορούσαν λογοτεχνικά κείμενα και όχι κινηματογραφικές ταινίες, ωστόσο τα ευρήματα δημιουργούν ένα ενδιαφέρον ερώτημα: γιατί μας αρέσει τόσο πολύ να επιστρέφουμε σε ταινίες που έχουμε ήδη παρακολουθήσει; Ίσως επειδή, όταν γνωρίζουμε τι πρόκειται να συμβεί, έχουμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε λεπτομέρειες που μας είχαν ξεφύγει την πρώτη φορά. Να ανακαλύψουμε μικρές κινηματογραφικές αναφορές, να κατανοήσουμε καλύτερα τους χαρακτήρες και να εκτιμήσουμε διαφορετικά μια σκηνή που παλαιότερα μας είχε αφήσει με απορίες.
Το πείραμα της Pathé μπορεί τελικά να λειτουργήσει για ορισμένους συμμετέχοντες ή μπορεί απλώς όλοι να περάσουν ένα βράδυ παρακολουθώντας μια ταινία που ήδη γνωρίζουν απ' έξω. Σε κάθε περίπτωση, αν το κοινό επιλέξει το Se7en, κάποιος στη Χάγη θα περάσει δύο ώρες ελπίζοντας ότι έχει καταφέρει να ξεχάσει τι ακριβώς κρύβεται μέσα σε εκείνο το κουτί!






