Η εμφάνιση του Mark Zuckerberg και της ομάδας του με έξυπνα γυαλιά Meta σε δικαστική αίθουσα προκάλεσε επίπληξη από δικαστή και άνοιξε ξανά τη συζήτηση για ιδιωτικότητα, συναίνεση και απαγορεύσεις σε χώρους με αυστηρούς κανόνες.
Όταν ο Mark Zuckerberg της Meta εμφανίστηκε στο δικαστήριο την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο μιας συνεχιζόμενης υπόθεσης που αφορά τον εθισμό στα social media, η συνοδεία του «μίλησε» χωρίς να πει λέξη αυτή τη φορά με την επιλογή γυαλιών. Και η επιλογή δεν είχε να κάνει με στυλ, αλλά με τεχνολογία: φορούσαν τα έξυπνα γυαλιά της Meta, κάτι που σε μια αίθουσα δικαστηρίου δεν περνά ακριβώς απαρατήρητο.
Τι συνέβη μέσα στη δικαστική αίθουσα
Σύμφωνα με τεχνολογικό δημοσιογράφο που παρουσιάζει το podcast Rip Current, η παρουσία γυαλιών με κάμερα δεν αντιμετωπίστηκε καθόλου θετικά από την έδρα. Όπως μεταφέρθηκε στο CBS News, ο δικαστής επέπληξε την ομάδα της Meta και ξεκαθάρισε ότι, αν έχει καταγραφεί οτιδήποτε, πρέπει να διαγραφεί διαφορετικά, θα μπορούσε να θεωρηθεί περιφρόνηση προς το δικαστήριο.
Η αντίδραση δεν προκαλεί έκπληξη. Οι δικαστικές αίθουσες λειτουργούν με αυστηρούς κανόνες για τη διαχείριση πληροφοριών, την προστασία των εμπλεκομένων και τον έλεγχο της καταγραφής. Η εμφάνιση μιας συσκευής που μπορεί να καταγράψει βίντεο ή ήχο, ακόμη κι αν δεν χρησιμοποιηθεί, αρκεί για να δημιουργήσει ζήτημα.
Άστοχη κίνηση ή υπολογισμένο ρίσκο;
Η εικόνα μοιάζει με «γκάφα»
Είναι πιθανό να υπολόγισαν ότι θα δημιουργηθεί θόρυβος, ακολουθώντας τη λογική ότι «δεν υπάρχει κακή δημοσιότητα». Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν φαίνεται να είναι μόνο μια συζήτηση για το προϊόν. Μαζί με το ενδιαφέρον, επανέρχεται και η πιο δύσκολη πλευρά: η αίσθηση ότι τέτοιες συσκευές μπορούν να γίνουν ευθύνη, ειδικά σε χώρους όπου η καταγραφή είναι εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα.
Η άνοδος των έξυπνων γυαλιών και το μεγάλο ερώτημα της ιδιωτικότητας
Αν κάτι έχει φανεί πρόσφατα στον χώρο της τεχνολογίας, είναι ότι τα έξυπνα γυαλιά κερδίζουν έδαφος. Όσο όμως αυξάνεται η δημοτικότητά τους, τόσο μεγαλώνει και το βασικό ερώτημα: τι σημαίνει αυτό για την ιδιωτικότητα όλων μας;
Αρκεί να ρωτήσει κανείς οργανισμούς όπως το College Board ή ορισμένες εταιρείες κρουαζιέρας, που έχουν επιβάλει περιορισμούς ή απαγορεύσεις στα έξυπνα γυαλιά. Και βέβαια, υπάρχουν και οι περιπτώσεις γυναικών που έχουν καταγραφεί στον δρόμο χωρίς να έχουν δώσει συναίνεση. Σε τέτοια παραδείγματα, η εικόνα για το μέλλον αυτών των συσκευών μόνο αισιόδοξη δεν φαίνεται.
Πώς η «διακριτική» καταγραφή αλλάζει τους κανόνες
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι τα έξυπνα γυαλιά μπορούν να τραβήξουν βίντεο. Είναι ότι το κάνουν εύκολα και συχνά χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό από τους γύρω. Ακόμη κι όταν υπάρχει ένα LED που δείχνει ότι η κάμερα είναι ενεργή, πολλοί μπορεί να μην το προσέξουν ή να μην ξέρουν καν τι σημαίνει.
Κάποιες φορές, αυτό το υλικό τύπου POV (first-person) παρουσιάζεται ως «διασκεδαστικό», όπως στην περίπτωση ενός crypto bro που μπήκε στο γήπεδο κατά τη διάρκεια του Super Bowl LX. Άλλες φορές, όμως, το ίδιο είδος καταγραφής γίνεται ξεκάθαρα αποκρουστικό, επειδή μπορεί να καταγράφει ανθρώπους σε ευάλωτες στιγμές ή απλώς χωρίς τη γνώση τους.
Πού αρχίζουν τα όρια: δικαστήρια, τουαλέτες και ευαίσθητα επαγγέλματα
Είναι εμφανές ότι κάποιοι άνθρωποι και φορείς είναι ήδη έτοιμοι να συζητήσουν το πώς και πότε πρέπει να χρησιμοποιούνται τα έξυπνα γυαλιά. Όμως η Meta δεν δείχνει να κινείται στην ίδια κατεύθυνση και αυτό δεν είναι παράλογο, αν σκεφτεί κανείς πόσο φορτισμένη είναι ήδη η συζήτηση γύρω από την ιδιωτικότητα για την εταιρεία.
Οι συζητήσεις για τέτοιες συσκευές είναι δύσκολες, επειδή τα προβλήματα δεν είναι μόνο θεωρητικά. Μπορούν να προκύψουν σε πολύ συγκεκριμένα περιβάλλοντα. Σε δικαστικές αίθουσες, όπου η καταγραφή μπορεί να επηρεάσει τη διαδικασία ή να παραβιάσει κανόνες. Σε χώρους με αυξημένη ανάγκη ιδιωτικότητας, όπως δημόσιες τουαλέτες. Σε επαγγέλματα όπου οι πελάτες ή οι ασθενείς βρίσκονται σε ιδιαίτερα προσωπικές στιγμές, όπως η αποτρίχωση ή η ιατρική εξέταση.
Γιατί το περιστατικό λειτουργεί ως «κόκκινη σημαία»
Για μια εταιρεία που βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο ανησυχιών για την ιδιωτικότητα, το πιο λογικό θα ήταν να αποφεύγει κάθε κίνηση που μπορεί να ερμηνευτεί ως εισβολή στην προσωπική ζωή. Κι όμως, η συζήτηση τώρα δεν αφορά μόνο την τεχνολογία των έξυπνων γυαλιών, αλλά και το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν για παραβατικούς σκοπούς μέχρι και μέσα σε δικαστήριο, παρουσία δικαστή.
Ίσως, τελικά, να επρόκειτο για έναν τρόπο να τραβήξει την προσοχή. Όμως για πολλούς -και όπως φαίνεται τουλάχιστον για έναν δικαστή- το μήνυμα που έμεινε δεν είναι «καινοτομία», αλλά ένα έντονο προειδοποιητικό σημάδι για το πού μπορεί να οδηγήσει η κανονικοποίηση της διακριτικής καταγραφής στην καθημερινότητα.
