Καθώς η σχέση μας με την τεχνολογία γίνεται όλο και πιο φορτισμένη, μια νέα γενιά δημιουργών φτιάχνει «cyberdecks» από ρετάλια και κιτ, μετατρέποντας την αποσύνδεση σε δημιουργική, συλλογική επαναδιεκδίκηση της τεχνολογίας.


Τα τελευταία χρόνια, ανάμεσα στην εξαγορά του X από τον Έλον Μασκ, την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην κορυφή της πολιτικής επικαιρότητας και την εκρηκτική διάδοση των AI chatbots, η σχέση μας με την τεχνολογία έγινε πιο φορτισμένη. Οι οθόνες αντιμετωπίστηκαν όλο και συχνότερα ως απειλή και η «λύση» παρουσιάστηκε ως αποσύνδεση. Για αρκετούς, αυτό μεταφράστηκε σε «χαζο-τηλέφωνα», αναλογικές συνήθειες και μια αισθητική επιστροφής στο παρελθόν. Στην πράξη όμως, το logging off κατέληγε συχνά σε νέα κατανάλωση: συσκευές “detox”, αξεσουάρ, ακόμα και εμπορευματοποιημένα events που υπόσχονταν «κοινότητα».

Από το «αποσυνδέομαι» στο «φτιάχνω κάτι δικό μου»

Στις αρχές Μαρτίου, το κλίμα στα social άρχισε να αλλάζει. Αντί για απόσυρση, εμφανίστηκε μια διαφορετική παρόρμηση: όχι λιγότερη τεχνολογία, αλλά περισσότερος έλεγχος πάνω της. Κεντρικό πρόσωπο σε αυτή τη μετατόπιση ήταν η 22χρονη πρώην μοντέλο και μουσικός Annike Tan (@ubeboobey), που έγινε γνωστή μέσα από ένα DIY project: ένα cyberdeck φτιαγμένο «όπως να ’ναι, αλλά επίτηδες». Το cyberdeck είναι ένας custom φορητός mini-υπολογιστής, συχνά από ανακυκλωμένα εξαρτήματα, που μπορεί να γίνει e-reader, «ψηφιακή γραφομηχανή», offline βιβλιοθήκη ή εργαλείο επιβίωσης εκτός δικτύου. Η Tan έδωσε στο δικό της cyberdeck αισθητική «γοργόνας», κρύβοντάς το σε ένα vintage clutch σε σχήμα κοχυλιού. Το γέμισε με offline υλικό (Wikipedia, ταινίες και μουσική) και το παρουσίασε ως μια απλή ιδέα: αφού η τεχνολογία καταλαμβάνει τόσο χώρο, γιατί να μην την κάνουμε πιο προσωπική και «δική μας»;

DIY hardware ως απάντηση στην υπερκατανάλωση

Η ίδια περιγράφει ότι παλαιότερα κυνηγούσε microtrends και αγόραζε μαζικά, μέχρι που άρχισε να σκέφτεται το κόστος για το περιβάλλον και την εργασία χαμηλού μισθού. Έφτασε να ψάχνει εξαρτήματα σε ροές ηλεκτρονικών αποβλήτων, θέλοντας να μάθει πώς «χτίζεται» μια συσκευή και τι σημαίνει επαναχρησιμοποίηση στην πράξη. Αυτή η οπτική αγγίζει έναν ευρύτερο σκεπτικισμό απέναντι στη σημερινή «καινοτομία», που συχνά μοιάζει με πλατφόρμες γεμάτες διαφημίσεις, συνδρομές για τα πάντα και προϊόντα που μετατρέπουν την καθημερινότητα σε διαρκές checkout.

Από την επιστημονική φαντασία στο TikTok εργαστήριο

Ο όρος cyberdeck έρχεται από την επιστημονική φαντασία και ειδικά το Neuromancer του William Gibson, όπου ένας χάκερ «κουμπώνει» σε ένα matrix μέσα σε έναν εταιρικά ελεγχόμενο κόσμο. Για πολλούς δημιουργούς, η έλξη βρίσκεται ακριβώς σε αυτό: η επιθυμία για εργαλεία που δεν εξαρτώνται πλήρως από πλατφόρμες και εταιρείες. Στο TikTok, τα cyberdecks παρουσιάζονται συχνά ως παιχνιδιάρικα και νοσταλγικά, περισσότερο “techno-optimism” και λιγότερο δυστοπία. Άνθρωποι χωρίς τεχνικό υπόβαθρο μοιράζονται βήμα-βήμα δοκιμές, αποτυχίες και λύσεις, συχνά με βάση μικρούς υπολογιστές όπως το Raspberry Pi.

  • Χρήση μεταχειρισμένων θηκών (παιχνίδια, τσαντάκια, παλιές κασετίνες) για το «σώμα» της συσκευής.
  • Offline συλλογές γνώσης (π.χ. άρθρα, σημειώσεις, αρχεία) για πρόσβαση χωρίς σήμα.
  • Πειραματισμοί με ηλιακή τροφοδοσία ή άλλα low-power setups.

Ένα σημείο τριβής ήταν η χρήση γεννητικής AI. Όταν κάποιοι έστειλαν στη Tan σχέδια που είχαν παραχθεί από chatbot, εκείνη υποστήριξε ότι αυτό πάει κόντρα στο νόημα της κατασκευής: στόχος είναι να καταλάβεις, να δοκιμάσεις και να φτιάξεις κάτι που υπηρετεί τις δικές σου ανάγκες. Στο βάθος, αυτή η προσέγγιση συνδέεται με ένα πιο «solarpunk» φαντασιακό: τεχνολογία που ενισχύει κοινότητες και περιβάλλον, όχι ένα κλειστό οικοσύστημα όπου όλα περνούν από εταιρικές πύλες.

Προσωπικές διαδρομές: δημιουργικότητα, κοινότητες, ταυτότητα

Για την 29χρονη data scientist Maddy Brown (@wnbadata), η κατασκευή ενός θεματικού cyberdeck έγινε αφορμή να ξαναδεί την έννοια της δημιουργικότητας και να φτιάξει ένα πιο λειτουργικό setup στο σπίτι. Σε άλλους, η περιέργεια οδήγησε σε αποκεντρωμένα δίκτυα όπως το Meshtastic, που επιτρέπουν ανταλλαγή μηνυμάτων χωρίς Wi‑Fi ή κλασικό σήμα. Ο Spencer Chang, δημιουργικός προγραμματιστής και game maker, περιγράφει τη στροφή από το εταιρικό περιβάλλον start-up σε ένα όραμα «Tiny Internets»: μικρότερα, πιο ανθρώπινα δίκτυα, όπου δεν κυριαρχούν απρόσωπες εταιρείες και η εξόρυξη δεδομένων. Σήμερα δουλεύει με εργαλεία μάθησης και πειραματισμού, διδάσκοντας και στο School for Poetic Computation, έναν χώρο όπου κώδικας, τέχνη και φιλοσοφία συνυπάρχουν. Η new‑media καλλιτέχνις Mattaniah Aytenfsu τονίζει τη διάκριση ανάμεσα στο «αντι-εταιρικό» και το «αντι-τεχνολογικό». Στο στούντιό της, πρωτότυπα που ξεκίνησαν ως κοσμήματα για την περιοδεία Renaissance της Beyoncé εξελίχθηκαν σε kinetic γλυπτό. Μετά την εμπειρία της σε μεγάλο τεχνολογικό περιβάλλον, στράφηκε σε μικρά projects και στη διδασκαλία, δείχνοντας πώς μοτίβα και «αλγοριθμική» σκέψη εμφανίζονται και σε παραδοσιακές πρακτικές, όπως η ύφανση. Στη Νάπολη, ο nonbinary μουσικός Marco Autiero συνέδεσε τη DIY μηχανική με την ταυτότητά του, δημιουργώντας sensor‑based MIDI nails που παίζουν συγχορδίες με την κίνηση των δαχτύλων. Στο TikTok ανεβάζει και pop covers, ενώ επισημαίνει ότι η αξία βρίσκεται στο να βρει ο καθένας τι θέλει να φτιάξει ο ίδιος.

Η επιστροφή στο «δια ζώσης»: hackerspaces και εργαστήρια

Παράλληλα με τα trends, ενισχύονται DIY tech κοινότητες με φυσική παρουσία: βραδιές craft σε hackerspaces, ανοιχτά εργαστήρια με 3‑D printers και κολλητήρια, workshops για μετατροπή e‑waste σε μουσικά όργανα και meetups στη διασταύρωση τεχνολογίας και βιωσιμότητας. Μια από τις πιο φιλόδοξες συλλογικότητες που ξεχωρίζουν είναι η Sonic Liberation Devices, που σχεδιάζει μουσική τεχνολογία με κοινωνική στόχευση. Το πρώτο τους project, Palestine Drum Liberator, είναι ένας Braille‑based synthesizer και drum machine με ρυθμούς από τη Γάζα (daf, tabla, riq, oud) και φωνητικό μήνυμα “Free Palestine”.

Η συσκευή δημιουργήθηκε ως απάντηση σε στοχοποίηση και αποκλεισμό που βίωσε η μουσικός Karla Vinueza (DJ ως LITA). Στο εσωτερικό, η πολιτική διάσταση ενσωματώνεται και συμβολικά, με καλωδιώσεις σε χρώματα που παραπέμπουν σε ιστορικές και σύγχρονες αλληλεγγύες, ενώ γίνεται αναφορά και στην εκμετάλλευση που υπάρχει στην αλυσίδα εφοδιασμού της τεχνολογίας, όπως η εξόρυξη κοβαλτίου για μπαταρίες στη ΛΔΚ. Ο στόχος που περιγράφεται για το εγχείρημα είναι μακροπρόθεσμος: ένας συνεργατικός χώρος με workshops, ενοικιάσεις εξοπλισμού και συνθήκες ώστε οι δημιουργοί να αμείβονται αξιοπρεπώς, με έμφαση σε ανακυκλωμένη τεχνολογία και ενεργειακές λύσεις.

">