Δύο νέα reports της OpenAI ανοίγουν μια συζήτηση που μοιάζει λιγότερο τεχνική και περισσότερο κοινωνική: ποιοι δουλεύουν, πόσο δουλεύουν και κυρίως, πώς θα δουλεύουν όταν η τεχνητή νοημοσύνη μπει πραγματικά σε κάθε γραφείο.
Τα «ευάλωτα» επαγγέλματα
Σύμφωνα με τα reports που δημοσιεύτηκαν, η OpenAI επιχειρεί να χαρτογραφήσει το πώς διαφορετικοί επαγγελματικοί τομείς επηρεάζονται από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Σε αυτή την ανάλυση εμφανίζονται 22 ευρύτερες κατηγορίες επαγγελμάτων, από διοικητικές και γραφειακές θέσεις μέχρι χρηματοοικονομικά, νομικές υπηρεσίες και τμήματα εξυπηρέτησης.
Η βασική ιδέα δεν είναι ότι οι δουλειές εξαφανίζονται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά ότι αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο εκτελούνται, με το AI να αναλαμβάνει όλο και περισσότερα από τα επαναλαμβανόμενα ή τυποποιημένα κομμάτια της εργασίας.
Αυτό που προκύπτει από την ανάλυση είναι μια εικόνα σταδιακής μετατόπισης. Σε αρκετές περιπτώσεις ο ρόλος του ανθρώπου δεν ακυρώνεται, αλλά επαναπροσδιορίζεται γύρω από την επίβλεψη, τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση πιο σύνθετων καταστάσεων που η τεχνολογία δεν μπορεί εύκολα να αναλάβει.
Μήπως τελικά μιλάμε για αναδιάρθρωση της δουλειάς;
Σε αρκετούς τομείς, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί περισσότερο σαν εργαλείο ενίσχυσης της παραγωγικότητας παρά σαν μηχανισμός πλήρους υποκατάστασης. Αυτό σημαίνει ότι ο ίδιος επαγγελματικός ρόλος μπορεί να περιλαμβάνει λιγότερη χειρωνακτική ή επαναληπτική δουλειά και περισσότερη στρατηγική ή δημιουργική ευθύνη.
Το ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι ότι η συζήτηση μετατοπίζεται από το «ποιες δουλειές χάνονται» στο «πώς αλλάζουν όλες οι δουλειές». Και αυτό κάνει την πρόβλεψη πιο δύσκολη αλλά και πιο ρεαλιστική, αφού δεν περιγράφει μια απότομη εξαφάνιση αλλά μια σταδιακή αναδιαμόρφωση.
Η ιδέα της τετραήμερης εβδομάδας και το νέο εργασιακό μοντέλο
Στο ίδιο πλαίσιο αναδύεται και μια πιο τολμηρή συζήτηση γύρω από τον χρόνο εργασίας. Σε policy discussions που συνοδεύουν τα ευρήματα, τίθεται το ενδεχόμενο μιας τετραήμερης εβδομάδας εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών, εφόσον η παραγωγικότητα που προσφέρει το AI καλύπτει το χαμένο χρόνο.
Η ιδέα δεν παρουσιάζεται ως άμεση εφαρμογή αλλά ως πιθανό σενάριο δοκιμών, στο οποίο τα κέρδη από την αυτοματοποίηση δεν θα απορροφώνται αποκλειστικά από τις επιχειρήσεις αλλά θα επιστρέφουν και στον εργαζόμενο με τη μορφή περισσότερου ελεύθερου χρόνου. Αυτό μετατοπίζει τη συζήτηση από την τεχνολογία στο κοινωνικό συμβόλαιο που θα τη συνοδεύσει.
Για πρώτη φορά, το ερώτημα δεν είναι μόνο πόση δουλειά μπορεί να κάνει το AI, αλλά πόση δουλειά χρειάζεται να κάνει ο άνθρωπος σε ένα περιβάλλον όπου η παραγωγή επιταχύνεται. Και αυτή η ερώτηση παραμένει ανοιχτή, χωρίς ξεκάθαρη απάντηση, αλλά με ολοένα και πιο συγκεκριμένες δοκιμές πάνω στο τραπέζι.
