Μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα, μόνο οκτώ από τις 21 πόλεις που έχουν φιλοξενήσει Χειμερινούς Ολυμπιακούς αναμένεται να έχουν αρκετό κρύο ώστε να τους διοργανώνουν αξιόπιστα, γεγονός που εντείνει τα ερωτήματα για το πραγματικό νόημα της «βιωσιμότητας» των Αγώνων.
Για δεκαετίες, οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες βασίζονταν σε κάτι αυτονόητο. Το κρύο. Το φυσικό χιόνι. Τις συνθήκες που δεν χρειάζονταν εξηγήσεις. Σήμερα, αυτό το αυτονόητο αρχίζει να μοιάζει με πολυτέλεια.
Οι προβλέψεις για το τέλος του 21ου αιώνα δείχνουν ότι από τις 21 πόλεις που έχουν φιλοξενήσει τη διοργάνωση, μόλις οκτώ θα μπορούν να εγγυηθούν τις απαραίτητες θερμοκρασίες. Όχι για ιδανικούς Αγώνες, αλλά απλώς για να μπορούν να πραγματοποιηθούν.
Και κάπου εδώ αλλάζει όλο το πλαίσιο. Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί δεν είναι πια απλώς ένα αθλητικό γεγονός. Γίνονται ένα στοίχημα απέναντι στο ίδιο το κλίμα.
Το τεχνητό χιόνι ως νέα κανονικότητα
Αυτό που κάποτε θεωρούνταν λύση ανάγκης, σήμερα τείνει να γίνει βασική υποδομή. Η παραγωγή τεχνητού χιονιού, οι πολύπλοκες μεταφορές μεταξύ απομακρυσμένων τοποθεσιών και η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων δεν είναι πλέον κάτι «έξτρα». Είναι μέρος του βασικού σχεδιασμού.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η λύση έχει κόστος. Περιβαλλοντικό και οικονομικό. Περισσότερη ενέργεια, περισσότερη κατανάλωση πόρων, μεγαλύτερη πίεση σε περιοχές που ήδη δοκιμάζονται.
Με άλλα λόγια, για να διατηρηθεί η εικόνα των Αγώνων, χρειάζεται όλο και μεγαλύτερη παρέμβαση πάνω στη φύση.
Οι χορηγίες που ανεβάζουν τη θερμοκρασία
Την ίδια στιγμή, ανοίγει μια δύσκολη συζήτηση για το ποιος χρηματοδοτεί αυτά τα γεγονότα. Οι χορηγίες από εταιρείες που συνδέονται με ορυκτά καύσιμα μπαίνουν όλο και πιο έντονα στο μικροσκόπιο.
Για το Μιλάνο και την Κορτίνα το 2026, εκτιμάται ότι οι συγκεκριμένες συνεργασίες θα αυξήσουν το ανθρακικό αποτύπωμα των Αγώνων κατά περίπου 40%. Ένα ποσοστό που δεν είναι απλώς αριθμός. Μεταφράζεται σε πραγματική επιβάρυνση, σε λιγότερο χιόνι, σε περισσότερο λιώσιμο πάγου.
Και εκεί αρχίζει η αντίφαση. Ένα γεγονός που εξαρτάται από το φυσικό περιβάλλον, ενισχύεται από πρακτικές που το επιβαρύνουν.
Η «βιωσιμότητα»...σημαίνει διαφορετικά πράγματα για τον καθένα
Η λέξη βιωσιμότητα χρησιμοποιείται παντού. Στις παρουσιάσεις, στις ανακοινώσεις, στα συνοδευτικά κείμενα κάθε διοργάνωσης. Το θέμα είναι ότι σπάνια σημαίνει το ίδιο πράγμα.
Ακόμη και σε επίπεδο έρευνας, η αποτύπωση του πραγματικού αντίκτυπου αποδεικνύεται δύσκολη. Τα δεδομένα δεν είναι πάντα διαθέσιμα και η σύγκριση μεταξύ διοργανώσεων δεν είναι καθόλου απλή.
Αυτό αφήνει χώρο για μια πιο «ελεύθερη» αφήγηση. Σχεδόν κάθε Ολυμπιακοί μπορούν να παρουσιαστούν ως βιώσιμοι, χωρίς να υπάρχει ένα κοινό, αυστηρό πλαίσιο αξιολόγησης.
Και έτσι, η εικόνα που βλέπουμε δεν συμβαδίζει πάντα με την πραγματικότητα.
Όταν τα στάνταρντ γίνονται πιο χαλαρά
Υπήρξε μια προσπάθεια να μπουν σαφή όρια. Το πρόγραμμα αξιολόγησης που είχε δημιουργηθεί για να μετρά τον αντίκτυπο των Αγώνων περιλάμβανε δεκάδες δείκτες και συνεργασία με ανεξάρτητους φορείς. Τ
Το αποτέλεσμα είναι ένα κενό. Και μέσα σε αυτό το κενό, οι διοργανώσεις έχουν μεγαλύτερη ελευθερία να ορίζουν οι ίδιες τι σημαίνει «βιώσιμο».
Μπορούν οι Αγώνες να γίνουν πιο ρεαλιστικοί;
Υπάρχουν προτάσεις που προσπαθούν να φέρουν μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση. Μία από αυτές είναι η διαφοροποίηση στην τιμή των εισιτηρίων, ώστε να αποθαρρύνονται τα ταξίδια μεγάλων αποστάσεων.
Μια άλλη ιδέα είναι η κατανομή των Αγώνων σε περισσότερες τοποθεσίες, αντί για έναν μόνο προορισμό. Αυτό θα μείωνε τις μετακινήσεις και θα επέτρεπε τη χρήση ήδη υπαρχουσών εγκαταστάσεων.
Δεν είναι λύσεις που αλλάζουν τα πάντα. Είναι όμως μια αρχή.
Μικρότεροι Αγώνες ή ένα μέλλον χωρίς διοργανωτές;
Το ερώτημα που αρχίζει να τίθεται όλο και πιο ανοιχτά είναι απλό. Μπορούν οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί να συνεχίσουν όπως τους ξέρουμε;
Οι υποψηφιότητες μειώνονται. Το κόστος ανεβαίνει. Οι τοπικές κοινωνίες αντιδρούν όλο και πιο συχνά, ειδικά όταν βλέπουν ότι το βάρος πέφτει πάνω τους.
Αν δεν υπάρξουν αλλαγές, το σενάριο δεν είναι απλώς μια πιο «μικρή» διοργάνωση. Είναι μια σταδιακή αποδυνάμωση του ίδιου του θεσμού.
Το πραγματικό διακύβευμα
Στο τέλος, το θέμα δεν είναι μόνο οι Αγώνες. Είναι το τι συμβολίζουν.
Ένα γεγονός που χτίστηκε πάνω στη φύση και στις εποχές, προσπαθεί να επιβιώσει σε έναν κόσμο όπου αυτές αλλάζουν. Και όσο το κλίμα μετατοπίζεται, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία.
Ίσως το πιο ειλικρινές ερώτημα δεν είναι πού θα γίνουν οι επόμενοι Χειμερινοί Ολυμπιακοί. Είναι αν θα μπορούν να υπάρχουν με τον τρόπο που τους γνωρίζουμε σήμερα.
